wtorek, 21 lipca 2009
Dom Spokojnej Starości Polskiego Funduszu Humanitarnego w Lailly-en-Val

Dom Spokojnej Starości Polskiego Funduszu Humanitarnego (Maison de Retraite du Fonds Humanitaire Polonais) – placówka założona w 1957 r. w Lailly-en-Val (Francja), w departamencie Loiret z inicjatywy Polskiego Funduszu Humanitarnego. 11 grudnia 2008 r. objęta patronatem przez Przewodniczącego Parlamentu Europejskiego Hansa-Gerta Pötteringa.

Zamek Fontpertuis - siedziba Domu Spokojnej Starości Polskiego Funduszu Humanitarnego.
Lailly-en-Val, 4 grudnia 2008 r. (Fot. © Mariusz Kubik)

Siedzibą Domu Spokojnej Starości jest, zbudowany w XVII w., przebudowany wielokrotnie w ostatnim stuleciu zamek Fontpertuis, położony w dziesięciohektarowym parku w Lailly-en-Val, 25 kilometrów na południowy zachód od Orleanu. W zabudowaniach mieszczą się także pawilony użytkowe i pomieszczenia gospodarcze, przebudowane z dawnych stajni i powozowni. Od początku XIX w. do połowy lat 50. XX w. posiadłość należała do arystokratycznego rodu Diuków de Lorge. W 1957 r. zamek został wystawiony na licytację z powodu długów. Polskie organizacje uchodźcze i kombatanckie we Francji zabiegały o utworzenie domu, w którym znaleźliby opiekę weterani II wojny światowej pozostali na emigracji – żołnierze i oficerowie, nie mogący wrócić do Polski Ludowej, często bez żadnego zabezpieczenia społecznego, czy emerytalnego. W okresie powojennym bywali też często obiektem ataków prasowych, inspirowanych np. przez komunistyczne kręgi polityczne we Francji.

Przy poparciu rządu francuskiego, Kajetan Morawski, do 1945 r. ambasador RP w Paryżu, a później oficjalny przedstawiciel we Francji Rządu RP na uchodźstwie, wraz z działaczami środowiska kombatanckiego we Francji – mjr. Tomaszem Jełowickim, Gustawem Tysowskim, płk. Marianem Czarneckim, Konstantym Szabelskim i Stanisławem Paczyńskim, pozyskali środki finansowe na zakup zamku Fontpertuis. Pomoc finansową od Wysokiego Komisarza do Spraw Uchodźców przy ONZ na zakup placówki zrealizowano powołując Polski Fundusz Humanitarny. Jego pierwszym prezesem została Maria Turno-Morawska; obecnie kieruje nim Maciej Morawski.

Kapliczka poświęcona Zofii i Józefowi Unrugom - pierwszym pensjonariuszom Domu Spokojnej Starości Polskiego Funduszu Humanitarnego; Lailly-en-Val, 5 grudnia 2008 r. (Fot. © Mariusz Kubik)

Dom Spokojnej Starości oprócz stałej grupy pensjonariuszy przyjmował też gości w okresie letnim i świątecznym. Bywali tu m.in. Maria i Józef Czapscy, Edward Raczyński i Szymon Konarski. Pierwszymi pensjonariuszami Domu byli wiceadmirał Józef Unrug (1884-1973) z żoną Zofią, o czym przypomina pamiątkowa kapliczka z okolicznościowym napisem, zawieszona na jednym z drzew w parku wokół posiadłości. Na początku działalności placówki przyjęto tu także grupę sześćdziesięciu Rosjan z Mandżurii. Ostatnie lata życia spędził tu także Kajetan Morawski (1892-1973). Dziś znajduje się tu blisko stu pensjonariuszy, w większości Francuzów (ze znanych Polaków są tu obecnie Zofia i Kazimierz Romanowiczowie).

Pierwszym dyrektorem Domu był gen. Wacław Piekarski, następnie Stanisław Paczyński (1966-1978), Tadeusz Parczewski (1978-1984) i Przemysław Górecki (1984-1991). Od 1992 r. placówką, w której zatrudnionych jest pięćdziesiąt osób personelu, w tym kilkunastu Polaków, kieruje Marek Szypulski.

Wnętrze Domu Spokojnej Starości Polskiego Funduszu Humanitarnego.
Lailly-en-Val, 4 grudnia 2008 r. (Fot. © Mariusz Kubik)

11 grudnia 2008 r. w siedzibie Domu odbyła się uroczystość objęcia placówki patronatem Parlamentu Europejskiego, w związku z inicjatywą poświęcania większej uwagi problemom opieki nad osobami starszymi w Unii Europejskiej.

Na położonym niedaleko posiadłości miejscowym cmentarzu znajduje się kilkaset grobów Polaków – w większości pensjonariuszy Domu Spokojnej Starości Polskiego Funduszu Humanitarnego. Pochowani są tu m.in.: Kajetan i Maria Morawscy, gen. Jan Kruszewski - dowódca i reformator Korpusu Ochrony Pogranicza, gen. Antoni Trzaska-Durski – dowódca 1. Pułku Szwoleżerów, Tadeusz Piotrowski (1910-1978) – dziennikarz, Tadeusz Parczewski (1910-1984) - dziennikarz i dyplomata, Władysław Wolski – dziennikarz i dyplomata, Herakliusz Lubomirski (1926-1992) – artysta malarz.

Pomnik - kolumna na cmentarzu w Lailly-en-Val, upamiętniająca Polaków mieszkających w Domu Spokojnej Starości Polskiego Funduszu Humanitarnego; 5 grudnia 2008 r. (Fot. © Mariusz Kubik)

Na cmentarzu znajdują się także dwa pomniki, z inskrypcjami w językach francuskim i polskim. Pierwszy poświęcony jest spoczywającym tu "wielu polskim uchodźcom politycznym, którzy pozostali we Francji po II wojnie światowej dzięki pomocy Wysokiego Komisarza do Spraw Uchodźców ONZ i władz francuskich. Od 1958 roku znajdowali schronienie w Domu Polskiego Funduszu Humanitarnego w Lailly-en-Val". Drugi pomnik poświęcony został pamięci polskich lotników: Henryka Tadeusza Czyżyka, Jana Danieluka, Kazimierza Gałata, Jana Kabulskiego i Albrechta Pagieły z Dywizjonu 300 Royal Air Force, poległych w locie bojowym w Lailly-en-Val 26 lipca 1944 r.

MARIUSZ KUBIK

Lailly-en-Val - mapa dojazdu

Uroczystości w Lailly-en-Val (15-17 maja 2009 r.)

W Lailly-en-Val odsłonięto pomniki pamięci polskich lotników i emigrantów

Pomniki poświęcone pamięci polskich lotników poległych w drugiej wojny światowej oraz polskich emigrantów politycznych we Francji odsłonięto oficjalnie w sobotę we francuskiej miejscowości Lailly-en-Val koło Orleanu, na miejscowym cmentarzu, gdzie spoczywa wielu polskich uchodźców politycznych. List do uczestników uroczystości nadesłał Prezydent RP Lech Kaczyński. 

W ceremonii wzięli udział przedstawiciele francuskich władz lokalnych, parlamentu RP i oficerowie polskiej armii.

Pierwszy z pomników upamiętnia pięciu polskich lotników z dywizjonu 300 RAF, których samolot, lecąc na Niemcy, rozbił się w Lailly-en-Val w lipcu 1944 r. Drugi monument składa hołd polskim emigrantom politycznym, którzy po drugiej wojnie światowej mieszkali w miejscowym Domu Spokojnej Starości.

„Jest to miejsce symboliczne - miejsce wspólnej walki o wolność Polski i Francji i pamięci o tym, że polscy lotnicy zginęli tu pod obcym niebem za wolność obu państw" - powiedział polskim dziennikarzom obecny na uroczystości wicemarszałek Senatu RP Marek Ziółkowski.

Dodał, że Lailly-en-Val jest także miejscem historycznym z powodu polskich uciekinierów politycznych, którzy żyli w miejscowym Domu Starości.

„Ten Dom stanowi wspaniały przykład współpracy polsko- francuskiej, współpracy lokalnej, oddolnej, a nie tylko opartej na oficjalnych wypowiedziach premierów" - zaznaczył Ziółkowski. Obiecał, że postara się o to, by polski Senat przeznaczył środki na renowację polskich grobów na tamtejszym cmentarzu.

W uroczystościach pod Orleanem wziął udział bratanek jednego z poległych w Lailly-en-Val lotników, Alojzy Pagieła. Jak powiedział, odsłonięcie pomnika pamięci lotników jest spełnieniem marzenia jego ojca, który przez lata bezskutecznie szukał grobu brata.

Współorganizator uroczystości Maciej Morawski, emigracyjny dziennikarz i przewodniczący Polskiego Funduszu Humanitarnego, podkreślił, że na cmentarzu w podorleańskiej miejscowości spoczywa wielu wybitnych działaczy i kombatantów. Są wśród nich były dowódca Korpusu Ochrony Pogranicza generał Jan Kruszewski i ambasador RP we Francji Kajetan Morawski.

Maciej Morawski z Markiem Szypulskim - dyrektorem Domu Spokojnej Starości PFH

Założony w 1957 r. z inicjatywy Polskiego Funduszu Humanitarnego Dom Spokojnej Starości w Lailly-en-Val był przez kilkadziesiąt lat azylem dla polskich emigrantów, którzy z przyczyn politycznych pozostali na obczyźnie. Pierwszym pensjonariuszem Domu był obrońca Helu z roku 1939 admirał Józef Unrug. Obecnie w gronie dziewięćdziesięciu pensjonariuszy placówki jest kilkunastu Polaków, wśród nich powieściopisarka Zofia Romanowicz i wieloletni księgarz paryski Kazimierz Romanowicz. Od ubiegłego roku Dom w Lailly-en-Val działa pod patronatem Parlamentu Europejskiego.

(PAP)

List Prezydenta RP Lecha Kaczyńskiego do uczestników uroczystości

*   *   *

ZOBACZ WIĘCEJ:

FOTOGALERIA Z UROCZYSTOŚCI

~

POWRÓT DO STRONY GŁÓWNEJ

List Jerzego Buzka - Przewodniczącego Parlamentu Europejskiego do Macieja Morawskiego - Bruksela, 6 sierpnia 2009 r.
..

List Jerzego Buzka - Przewodniczącego Parlamentu Europejskiego do Macieja Morawskiego
Bruksela, 6 sierpnia 2009 r.  
Fot. © Archiwum Macieja Morawskiego

sobota, 02 maja 2009
poniedziałek, 26 stycznia 2009
© Maciej Morawski
Paryż
2007-2017

* * *

WYDAWCA SERWISU:

© Stowarzyszenie Pracowników, Współpracowników i Przyjaciół Rozgłośni Polskiej Radia Wolna Europa Imienia Jana Nowaka-Jeziorańskiego / www.wolnaeuropa.pl

ADMINISTRATOR SERWISU:

Mariusz Kubik / Stowarzyszenie RWE

Treść niniejszego bloga jest wyrazem prywatnych poglądów autora, nie będących stanowiskiem i opiniami wydawcy oraz administratora serwisu.